Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί η αιφνίδια απόφαση για παύση ή αναστολή των διαγωνισμών του Προγράμματος Επισιτιστικής Βοήθειας και Υλικής Στέρησης (πρώην ΤΕΒΑ), εξέλιξη που απειλεί να οδηγήσει σε νέα καθυστέρηση τη στήριξη χιλιάδων ευάλωτων πολιτών σε όλη τη χώρα. Το θέμα έφερε στη Βουλή με ερώτηση της προς την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας η η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, κάνοντας λόγο για θεσμικό και κοινωνικό αδιέξοδο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν, παραμονές Χριστουγέννων ζητήθηκε από τις Περιφέρειες να «παγώσουν» τις εν εξελίξει διαδικασίες υλοποίησης του προγράμματος, με το επιχείρημα ότι εξετάζεται αλλαγή του μοντέλου παρέμβασης και αντικατάσταση της διανομής τροφίμων με διατακτικές ή προπληρωμένες κάρτες. Όπως επισημαίνεται, η επιλογή αυτή δεν αποτελεί απλή τεχνική προσαρμογή, αλλά πλήρη αλλαγή του εγκεκριμένου τύπου παρέμβασης, χωρίς να έχουν προηγηθεί οι απαιτούμενες θεσμικές εγκρίσεις και τροποποιήσεις.
Το ΤΕΒΑ, χρηματοδοτούμενο από το ΕΣΠΑ 2021–2027, προβλέπει συγκεκριμένο φυσικό αντικείμενο: οργανωμένη προμήθεια και διανομή τροφίμων και βασικών αγαθών, σε συνδυασμό με υποχρεωτικές συνοδευτικές κοινωνικές δράσεις. Το πρόγραμμα βρίσκεται ήδη σε καθυστέρηση άνω των δύο ετών, ενώ σε αρκετές Περιφέρειες οι διαγωνισμοί είχαν ολοκληρωθεί και η διανομή θα μπορούσε να ξεκινήσει άμεσα. Η αναστολή τους σε αυτό το στάδιο, όπως τονίζεται, κινδυνεύει να στερήσει από χιλιάδες δικαιούχους βασικά αγαθά επιβίωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το ισχύον μοντέλο προβλέπει κατ’ οίκον διανομή για άτομα που δεν μπορούν να μετακινηθούν – ηλικιωμένους, άτομα με βαριά αναπηρία ή σοβαρά προβλήματα υγείας. Η μετάβαση σε σύστημα καρτών, σύμφωνα με την κριτική, καταργεί στην πράξη αυτή την πρόνοια και αφήνει ακάλυπτο το πιο ευάλωτο τμήμα των ωφελουμένων.
Παράλληλα, εγείρονται ζητήματα νομιμότητας και κινδύνου απώλειας κοινοτικών πόρων, καθώς οι Περιφέρειες δεν έχουν τη δυνατότητα να αναστέλλουν εγκεκριμένες πράξεις χωρίς σαφές κανονιστικό πλαίσιο. Επισημαίνεται επίσης ο κίνδυνος στιγματισμού των δικαιούχων, οι δυσκολίες για άτομα με περιορισμένη ψηφιακή εξοικείωση και οι αυξημένοι έλεγχοι που ενδέχεται να προκύψουν σε περίπτωση χρήσης διατακτικών.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται προς την κυβέρνηση είναι αν θα ανακληθεί η οδηγία αναστολής, ώστε να προχωρήσουν άμεσα οι διανομές με το ισχύον πλαίσιο, και αν εξετάζεται η εφαρμογή ενός νέου μοντέλου σε επόμενο προγραμματικό κύκλο. Για τους επικριτές της απόφασης, η επισιτιστική βοήθεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως διαχειριστική επιλογή, αλλά ως ζήτημα κοινωνικής επιβίωσης.
