Σημαντικές ανατροπές φέρνει το 2026 στο καθεστώς επιδότησης ανεργίας, με το νέο σύστημα να δίνει έμφαση στην ταχύτερη επιστροφή των ανέργων στην αγορά εργασίας, αλλά και να θέτει πιο αυστηρούς όρους για τη διατήρηση του επιδόματος.
Κεντρικό στοιχείο των αλλαγών αποτελεί η στάση των δικαιούχων απέναντι στις προτάσεις απασχόλησης. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, οι άνεργοι θα έχουν τη δυνατότητα να απορρίψουν έως δύο προτάσεις εργασίας που θεωρούνται κατάλληλες, δηλαδή συμβατές με τα προσόντα τους και σε λογική απόσταση από τον τόπο κατοικίας τους. Ωστόσο, σε περίπτωση τρίτης άρνησης, προβλέπεται διακοπή της επιδότησης, γεγονός που αλλάζει ουσιαστικά τη σχέση υποχρεώσεων και δικαιωμάτων.
Το μέτρο αυτό εφαρμόζεται ήδη πιλοτικά από το 2025 και αναμένεται να επεκταθεί, με στόχο – όπως υποστηρίζεται – την ενεργοποίηση των ανέργων και τη μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας. Παράλληλα, συνοδεύεται από χρηματοδότηση σημαντικού ύψους, με σκοπό τη στήριξη των νέων πολιτικών απασχόλησης.
Την ίδια ώρα, διαφοροποιείται και ο τρόπος υπολογισμού του επιδόματος. Το νέο μοντέλο γίνεται πιο «ανταποδοτικό», συνδέοντας το ύψος της ενίσχυσης με τον χρόνο ασφάλισης και τις προηγούμενες αποδοχές του εργαζομένου. Στα πρώτα στάδια της ανεργίας το επίδομα θα είναι υψηλότερο, ενώ στη συνέχεια θα μειώνεται σταδιακά, ακολουθώντας τη διάρκεια παραμονής εκτός αγοράς εργασίας.
Η συνολική διάρκεια επιδότησης μπορεί να φτάσει έως και τα δύο έτη, με αυξημένες παροχές κυρίως στο πρώτο εξάμηνο. Το ποσό δεν αναμένεται να πέσει κάτω από τα σημερινά επίπεδα του κατώτατου επιδόματος, αν και υπάρχουν επιφυλάξεις για το αν αυτή η «δικλείδα ασφαλείας» θα διατηρηθεί στο μέλλον.
Ο νέος τρόπος υπολογισμού βασίζεται σε τρεις άξονες:
- Σταθερό μέρος: αφορά το σύνολο των δικαιούχων και υπολογίζεται ως ποσοστό του κατώτατου μισθού, ξεκινώντας από υψηλότερα επίπεδα και μειούμενο σταδιακά έως το δεύτερο έτος.
- Μεταβλητό μέρος: ενισχύει όσους διαθέτουν μεγαλύτερη εργασιακή εμπειρία και υψηλότερες αποδοχές, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 900 ημέρες ασφάλισης τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
- Προσαυξήσεις: περιλαμβάνουν επιπλέον ενισχύσεις λόγω οικογενειακής κατάστασης, όπως επιδόματα τέκνων και εορταστικά βοηθήματα, με ιδιαίτερη μέριμνα για μονογονεϊκά νοικοκυριά.
Παρά τις βελτιώσεις για ορισμένες κατηγορίες, δεν λείπουν οι προβληματισμοί. Εργαζόμενοι με μικρή προϋπηρεσία ή χαμηλούς μισθούς ενδέχεται να δουν μειωμένες αποδοχές σε σχέση με το σημερινό καθεστώς, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες για νέες ανισότητες.
Σε κάθε περίπτωση, το νέο σύστημα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική στήριξη και την ενεργοποίηση των ανέργων, ανοίγοντας μια νέα συζήτηση για τον ρόλο των επιδομάτων σε μια μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας.
