Την προηγούμενη εβδομάδα αποφασίσαμε να αναζητήσουμε έναν θερινό κινηματογράφο για να παρακολουθήσουμε την πολυδιαφημισμένη ταινία της Οδύσσειας. Ψάχνοντας στην Ήπειρο εντόπισα δύο επιλογές, μία στην Άρτα και μία στην Πρέβεζα. Μετά από λίγη σκέψη και επειδή ήταν καλοκαιρινή περίοδος, επιλέξαμε την Πρέβεζα.
Ο θερινός κινηματογράφος βρίσκεται στην παραλία Κυανή. Ομολογώ πως δεν γνώριζα την περιοχή. Φτάνοντας εκεί αντικρίσαμε μια εικόνα που πραγματικά σε κάνει να χαμογελάς. Αθλητικές εγκαταστάσεις δίπλα στη θάλασσα, οργανωμένοι χώροι, καφετέριες, μπαρ, καταστήματα, πολύς κόσμος και μέσα σε αυτό το περιβάλλον ένας πανέμορφος θερινός κινηματογράφος.
Εκεί, σχεδόν αυθόρμητα, άρχισε η σύγκριση με την Ηγουμενίτσα.
Πριν από τριάντα χρόνια η Ηγουμενίτσα ήταν αρκετά πιο μπροστά από την Πρέβεζα. Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα είναι ακριβώς αντίθετη. Και αυτό δεν είναι θέμα υποκειμενικής άποψης. Είναι το αποτέλεσμα μιας πορείας τριών δεκαετιών.
Για να καταλάβεις αν ένας τόπος προοδεύει ή μένει στάσιμος, πρέπει να τον συγκρίνεις με αντίστοιχες περιοχές μέσα στον χρόνο. Τα τριάντα χρόνια είναι μια ολόκληρη γενιά. Και δυστυχώς, μέσα σε αυτή τη γενιά, η Πρέβεζα προχώρησε μπροστά, ενώ η Θεσπρωτία έμεινε πίσω.
Η Πρέβεζα δεν αναπτύχθηκε από τύχη. Έγιναν επιλογές. Δημιουργήθηκε η μαρίνα, έγιναν πολεοδομικές παρεμβάσεις που έκαναν την πόλη πιο λειτουργική και πιο φιλική προς τον πολίτη, αξιοποιήθηκαν δημοτικές εκτάσεις, αναδείχθηκαν οι αρχαιολογικοί χώροι, αξιοποιήθηκε στο έπακρο το αεροδρόμιο του Ακτίου και δημιουργήθηκε μια τουριστική και οικονομική δυναμική που σήμερα αποδίδει καρπούς.
Το ίδιο μπορεί να διαπιστώσει κανείς και στη Λευκάδα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι περιοχές αυτές αναπτύχθηκαν. Κάποιοι σχεδίασαν, διεκδίκησαν, υλοποίησαν και πέτυχαν.
Και ύστερα γυρίζεις στην Ηγουμενίτσα και αναρωτιέσαι: εμείς τι κάναμε αυτά τα τριάντα χρόνια;
Έχουμε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της χώρας, αλλά ποτέ δεν καταφέραμε να το μετατρέψουμε σε πραγματικό μοχλό ανάπτυξης για την πόλη και ολόκληρη τη Θεσπρωτία.
Διαθέτουμε δημοτικές εκτάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν την εικόνα της πόλης, όμως παραμένουν αναξιοποίητες ή χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Έχουμε χώρους όπως το Δασάκι, που για χρόνια εγκαταλείφθηκαν, παρά τις επιμέρους θετικές παρεμβάσεις όπως η κατασκευή του θεάτρου, αλλά και το Δρέπανο, που θα μπορούσε να αποτελεί πρότυπο οργανωμένης τουριστικής ανάπτυξης.
Δεν σχεδιάσαμε μια πόλη πιο φιλική προς τον πολίτη, με περισσότερους δημόσιους χώρους, περισσότερο πράσινο, καλύτερη αισθητική, ασφαλείς διαδρομές και μια σύγχρονη πολεοδομική αντίληψη που να κάνει τον κάτοικο και τον επισκέπτη να θέλουν να ζήσουν την πόλη.
Χάσαμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε μια πραγματική ακαδημαϊκή κοινότητα στη Θεσπρωτία. Η σταδιακή αποδυνάμωση και τελικά η απώλεια των πανεπιστημιακών δομών στέρησε από την περιοχή φοιτητές, επιστημονική δραστηριότητα, οικονομική κίνηση, πολιτισμό και ζωή.
Δεν διεκδικήσαμε έγκαιρα ούτε σχεδιάσαμε έναν σύγχρονο οδικό άξονα που να συνδέει αποτελεσματικά την Ηγουμενίτσα με την Πλαταριά, τα Σύβοτα και την Πέρδικα, δημιουργώντας μια πραγματική αμφίδρομη σχέση μεταξύ της πόλης και των σημαντικότερων τουριστικών προορισμών της Θεσπρωτίας.
Μια πόλη δεν αναπτύσσεται με ένα έργο κάθε δέκα χρόνια. Αναπτύσσεται όταν υπάρχει συνολικό σχέδιο, συνέχεια και στόχοι. Όταν προχωρούν ταυτόχρονα οι υποδομές, ο τουρισμός, η επιχειρηματικότητα, ο πολιτισμός, η παιδεία, η ποιότητα ζωής και η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας.
Η Θεσπρωτία δεν υστερεί σε δυνατότητες. Υστερεί στο ότι εδώ και τριάντα χρόνια δεν βρέθηκαν διοικήσεις που να μπορέσουν να μετατρέψουν αυτά τα πλεονεκτήματα σε αναπτυξιακό αποτέλεσμα.
Και αυτό είναι το πιο σκληρό συμπέρασμα.
Γιατί όταν επί τριάντα χρόνια αλλάζουν κυβερνήσεις, δήμαρχοι, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις, πρόεδροι οργανισμών και κάθε μορφής αιρετοί, αλλά το τελικό αποτέλεσμα παραμένει η στασιμότητα, τότε δεν μπορεί πλέον να φταίει η συγκυρία. Δεν μπορεί να φταίνε πάντα οι άλλοι. Δεν μπορεί να φταίει η Αθήνα, η κρίση ή η έλλειψη χρημάτων. Φταίει κυρίως η απουσία στρατηγικής, η έλλειψη διεκδίκησης, η διαχείριση της καθημερινότητας αντί του σχεδιασμού για το μέλλον και η αδυναμία να αξιοποιηθούν οι τεράστιες ευκαιρίες που είχε και εξακολουθεί να έχει αυτός ο τόπος.
Η Ηγουμενίτσα και συνολικά η Θεσπρωτία είναι ένας πανέμορφος τόπος με μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Αυτό δεν το αμφισβητεί κανείς.
Αυτό που αμφισβητείται, και δικαιολογημένα πλέον, είναι αν όσοι είχαν την ευθύνη της δημόσιας διοίκησης τα τελευταία τριάντα χρόνια στάθηκαν πραγματικά στο ύψος των περιστάσεων.
Δυστυχώς, το τελικό σκορ δείχνει ότι όχι.
