Κατά καιρούς, όπως θα έχει γίνει αντιληπτό στους ολίγους τακτικούς αναγνώστες μου, επιθυμώ και καταθέτω σκέψεις, που δεν ανταποκρίνονται – εμφανώς τουλάχιστον..- στην τρέχουσα επικαιρότητα.
Όμως, κατά την ταπεινή μου άποψη, και αυτές οι φερόμενες ως ‘’ανεπίκαιρες ‘’ σκέψεις, ΣΙΓΟΥΡΑ έχουν σχέση, και μάλιστα όχι απλώς έμμεση, με την τρέχουσα κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα.
Μία τέτοια λοιπόν κατηγορία σκέψεων, που φαίνεται ‘’ ανεπίκαιρη ‘’ (ενώ δεν είναι.. ) για την οποία θα καταθέσω ορισμένες απόψεις μου είναι και η κατηγορία, η έννοια του ΛΑÏΚΙΣΜΟΥ…
2 – Πολλές φορές στην καθημερινότητά μας, είτε στο απλό λεξιλόγιό μας, είτε σε αυτό το λεγόμενο πολιτικό, χρησιμοποιούνται λέξεις και εκφράσεις, με τέτοια συχνότητα – και από απλούς πολίτες και από τους δημοσιολογούντες τόσο στα Μ.ΜΕ όσο και στο διαδίκτυο – που τόσο οι χρησιμοποιούντες αυτές τόσον και αυτοί στους οποίους απευθύνονται, ΘΕΩΡΟΥΝ ότι γνωρίζουν και την πραγματική έννοια αυτών, πράγμα όμως εξαιρετικά αμφίβολο …
Μία από αυτές τις εκφράσεις, λέξεις, είναι και η λέξη ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ …
3 – Πολλοί οι ορισμοί για τον ΛΑÏΚΙΣΜΟ, από πολλούς, και πολλές φορές αλληλοσυγκρουόμενοι και διαφορετικοί … Διατυπώνω κι εγώ με τη σειρά μου, έναν γενικό ορισμό του ΛΑÏΚΙΣΜΟΥ ο οποίος, πάντα κατά την γνώμη μου, μπορεί να εκφράσει αυτόν κατά την έννοιά του, για πλείστα όσα θέματα, δηλαδή και στο επίπεδο των απλών ανθρωπίνων σχέσεων, αλλά και σε αυτό του πολιτικού – κομματικού πεδίου. Έτσι λοιπόν ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ μπορούμε να πούμε, ότι είναι μία καθαρά ΔΗΜΑΓΩΓΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ και ΤΑΚΤΙΚΗ, η οποία κυριολεκτικά ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ, στο ψέμα, στην ανακρίβεια, στην απόκρυψη αληθών δεδομένων, στην ωραιοποίηση ή μεγιστοποίηση ανακριβών ανύπαρκτων δεδομένων δεξιοτήτων, στην κολακεία, και πάντα βέβαια με ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΙΔΙΟΤΕΛΗ ΣΤΟΧΕΥΣΗ, από τον χρησιμοποιούντα αυτή..
4. – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, από τη φύση του, κυριολεκτικά υποτιμά την στοιχειώδη νοημοσύνη των πολιτών, την ΧΕΙΡΑΓΩΓΕΙ και με αυτόν τον τρόπο, εργαλειοποιεί το ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ των ανθρώπων, κολακεύει είτε τα ανύπαρκτα, είτε, επίσης, τα χειρότερα των ενστίκτων, και τελικά με αυτή την διαδικασία ενεργοποίησης του λαϊκισμού, ο άνθρωπος οδηγείται σε ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΜΗ … 5. – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, αποκλείει την κριτική σκέψη, αλλά γενικότερα τη σκέψη, αποκλείει την ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ (τελικός φιλοσοφικός και πραγματικός προορισμός του κάθε ανθρώπου), την αυτογνωσία για τις ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, σε κάθε τομέα, ενός εκάστου.
6 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, χαϊδεύει και καλλιεργεί σκόπιμα τα χαμηλότερα των ενστίκτων, καλλιεργεί την ζηλοφθονία, δημιουργεί κοινωνικές δυσπλασίες και στρεβλώσεις με σκοπό την χειραγώγηση των πολιτών και κατʼ επέκταση της κοινωνίας. 7 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, είναι εκείνος που στοχεύει, οι πολίτες να θεωρούν την κοινωνία και ως ένα απλό ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΑΝΘΡΩΠΩΝ και όχι ΠΟΛΙΤΩΝ, με συνείδηση, γνώση και σκέψη … 8 -Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ χρόνια τώρα, καλλιέργησε την κοινωνικά επικίνδυνη αντίληψη, σαν κυρίαρχη κοινωνική αντίληψη, ότι ‘’ ΟΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΙ ΓΙΑ ΟΛΑ, ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ‘’ ανεξαρτήτως θεωρητικής καλλιέργειας, γνώσεων, κοινωνικών πολιτικών και πολιτιστικών εμπειριών, ανεξαρτήτως κοινωνικών αντιλήψεων ( άρα και προθέσεων…) και εν τέλει, ανεξαρτήτως ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ, που είναι εκ των ΟΥΚ ΑΝΕΥ αναγκαίες για ό,τι υποτίθεται ότι υπηρετεί, διαχειρίζεται και – κυρίως – αποφασίζει …. Το μόνο – κατά κανόνα προσόν – είναι αυτό της υπακοής, σε ένα άρμα ΠΟΛΙΤΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ, ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ, ΚΟΜΜΑΤΙΚΟ κ.λ.π., και με λογικό αποτέλεσμα, την ΕΚΧΩΡΗΣΗ της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ( αν φυσικά υπήρχε και πριν..) και της ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ (αν βέβαια υπήρχε και αυτή πριν…). Εννοείται βεβαίως, ότι όταν αναφέρομαι στην κρατούσα, – και συνεπεία του ΛΑÏΚΙΣΜΟΥ – αντίληψη ότι ‘’ ΟΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΙ ΓΙΑ ΟΛΑ ‘’ αναφέρομαι σε κοινωνικούς θεσμούς και τομείς, που χαράσσεται και ασκείται ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ πράξη, με ανάληψη αναλόγων ρόλων και αξιωμάτων, και ΟΧΙ βέβαια στα βιοποριστικά επαγγέλματα που ο καθένας απασχολείται … 9 – ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ είναι και αυτό που συμβαίνει στον λεγόμενο ‘’ πολιτιστικό χώρο ‘’ (και ιδιαίτερα στον θεατρικό.. ), είτε επαγγελματικό είτε ερασιτεχνικό, όπου ή από άγνοια υποκειμενική ( έλλειψη κριτηρίων αξιολόγησης ) ή στα πλαίσια μιας γλυκανάλατης, αμοιβαίας αβροφροσύνης, αναφέρονται λέξεις και φράσεις, σχετικά με το παραγόμενο αποτέλεσμα, διθυραμβικού χαρακτήρα όπως, ‘’ Υπέροχη βραδιά ‘’, ‘’ Ανάσα πολιτισμού ‘’, ‘’ Εκστασιασμός, καθήλωση κοινού ‘’ και άλλα βαρύγδουπα. Όπως είναι φυσικό, με την παραπάνω τακτική, ( τακτική άκρατου λαϊκισμού), παρακάμπτεται η δυνατότητα να ειπωθούν και να διατυπωθούν αλήθειες, να διορθωθούν ελλείψεις, να καταγραφούν σκηνοθετικά, υποκριτικά λάθη κ.λ.π.
10 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, είναι που ΑΓΝΟΕΙ, σκόπιμα και προκλητικά, και τεχνηέντως αποκρύβει, ότι οι ‘’ άνθρωποι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟΙ ΟΜΟΙΟΙ ‘’ ( και ευτυχώς που δεν είναι, γιατί διαφορετικά δεν θα διέφεραν σε τίποτε από μια ΑΓΕΛΗ ζώων ).
Στο σημείο αυτό χρήσιμο είναι να θυμηθούμε τον κοινωνιολόγο Ε. ΛΕΜΠΕΣΗ, ένα από τα φωτεινά ελληνικά μυαλά, όταν στο εμπνευσμένο βιβλίο του, ‘’ Η ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΛΑΚΩΝ ‘’, μεταξύ άλλων αναφέρει : ‘’ Καμία κίνηση ή ζωή ΔΕΝ μπορεί να προέλθει από ένα άθροισμα ΟΜΟΙΩΝ ανθρώπων, πραγμάτων ‘’. Οι αναλογίες είναι εδώ φανερές, με την βασική φιλοσοφική άποψη : ‘’ ΘΕΣΗ, ΑΝΤΙΘΕΣΗ, ΣΥΝΘΕΣΗ. ‘’…
11- Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, είναι αυτός που ΑΓΝΟΕΙ ΣΚΟΠΙΜΩΣ και ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΑ ( για ευνόητους λόγους.. ), ότι οι άνθρωποι ναι μεν δεν είναι ΟΜΟΙΟΙ, αλλά θα πρέπει να είναι ΙΣΟΙ, απέναντι σε ΟΛΑ τα ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ κ.λ.π. και ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ …
12 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, με την σκόπιμα καλλιεργούμενη ισοπεδωτική του αντίληψη, είναι αναμφίβολα, εχθρός τόσον της ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ όσον και του ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, με την ίδια ένταση που είναι εχθρός των παραπάνω και ο ΕΛΙΤΙΣΜΟΣ … Στο σημείο αυτό δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι άλλο λαϊκό, άλλο λαϊκίστικο… και δεν αναφέρομαι στην ετυμολογία τους, αλλά στην κρατούσα πλέον σημασία τους…
13 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, είναι σχεδόν ‘’ορκισμένος ‘’ εχθρός της ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ του ανθρώπου, αφαιρώντας από τον κάθε άνθρωπο, το ύψιστο κοινωνικό του καθήκον, δηλαδή το να ΣΕΒΕΤΑΙ τον ΕΑΥΤΟ του …
14 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, ή μάλλον η επιτομή του ΛΑÏΚΙΣΜΟΥ, κατά την άποψη του σπουδαίου ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ, είναι ‘’ η κολακεία από τρίτους στους ανεγκέφαλους. Δηλαδή τους κολακεύουν και τους επιτρέπουν να αισθάνονται καλά, που δεν μπορούν να παρακολουθήσουν, ένα κάπως υψηλό δείγμα σκέψης ή έκφρασης ‘’.
15 – Ο ΛΑÏΚΙΣΜΟΣ, όπως είναι φανερό, είναι εχθρός της ΑΛΗΘΕΙΑΣ και της ΣΚΕΨΗΣ, βρίσκει δε έδαφος για να ευδοκιμήσει, όταν η ΚΟΙΝΩΝΙΑ αδιαφορεί, όταν τα μέλη της δεν ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ ΚΡΙΤΙΚΑ ή δεν ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ καθόλου … ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ :
Αντίσταση λοιπόν στον λαϊκισμό. Να προσπαθούμε να σκεφτόμαστε. Να προσπαθούμε να είμαστε κοντά στην αλήθεια, στην αλήθεια των ιδεών, των γεγονότων, ειδήσεων, πληροφοριών, και όλα αυτά να τα φιλτράρουμε στο ‘’ κόσκινο ‘’ της κριτικής σκέψης, και είναι σίγουρο, ότι έτσι θα βρούμε τον ΚΑΘΑΡΟ ΚΑΡΠΟ.
Η προσπάθεια δύσκολη αλλά αξίζει τον κόπο. Άλλωστε όποιος πραγματικά διψάει πολύ, θα βρει τρόπο, να πλησιάσει μία πηγή … Έτσι τουλάχιστον, θέλω να ελπίζω ..
