Για το ζήτημα της προστασίας της παραλίας του Δρεπάνου – Γράφει ο Παύλος Αλεξίου

1. Το Δρέπανο, χρόνο με το χρόνο, γίνεται η πιο μαζικά επισκέψιμη λαϊκή παραλία, κυριολεκτικά καταφύγιο και ανάσα ζωής για τους δημότες μας -και όχι μόνον- δεδομένου ότι οι άλλες παραλίες Συβότων, Πέρδικας (κυρίως), λόγω προβλημάτων πρόσβασης, στάθμευσης, κόστους χρήσης ομπρελλοκαθισμάτων, παρεμβάσεων κλπ., έχουν καταστεί δυσπρόσιτες.

 

2. Είναι κατ΄ αρχήν θετικό το γεγονός της ανάθεσης από τον Δήμο Ηγουμενίτσας εκπόνησης μελέτης για την προστασία του Δρεπάνου. Έγινε μάλιστα μια πρώτη παρουσίαση των αποτελεσμάτων της, στην οποία παραβρεθήκαμε και καταθέσαμε κάποιες απόψεις.

Διαγενομένου του θέρους, που απολαύσαμε όλοι μας την παραλία αυτή και χωρίς να θέλουμε να αμφισβητήσουμε και να υποκαταστήσουμε μελετητές και Υπηρεσία, καταθέτουμε αναλυτικότερα και γραπτά κάποιες απόψεις μας, που εννοείται ότι τίθενται υπόψη και του Δήμου Ηγουμενίτσας, της Τεχνικής Υπηρεσίας του και της Μελετητικής Ομάδας.

 

3. Τέσσερα είναι τα βασικά αίτια των προβλημάτων διάβρωσης, όπως προσδιορίστηκαν από την μελέτη:

• Παράκτιες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις
• Κυματισμοί από τις κινήσεις και τις ταχύτητες μεγάλων πλοίων
• Μετατόπιση της κοίτης και των εκβολών του ποταμού Καλαμά βορειότερα σε νέα θέση, που έγινε το 1964 και στέρησε από τις παραλίες την απόθεση φερτών υλικών και
• Μεγάλοι κυματισμοί από τους νότιους – νοτιοδυτικούς ανέμους.

Κατά την παρουσίαση οι μελετητές ανέφεραν ότι είναι αυτονόητο ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπιση των δυο πρώτων αιτίων που μπορούν άμεσα να ελεγχθούν, την αποκατάσταση της παράκτιας βλάστησης και τον έλεγχο της κίνησης των πλοίων.

Δεν ξέρουμε πόσο έχει επηρεάσει την κατάσταση το τρίτο αίτιο, δεδομένου ότι η σχετική εκτροπή της κοίτης του Καλαμά έγινε πριν από 60 χρόνια και το πρόβλημα έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια και πως αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί. Σχετικά πάντως με την λύση της αναπλήρωσης της ακτής με άμμο (θα απαιτηθούν σημαντικές ποσότητες), υπάρχουν σοβαρά οικολογικά ζητήματα από που θα γίνεται η αμμοληψία για την αναπλήρωση. Δεν θεωρείται πάντως «πράσινη» ή «οικολογική λύση».

Τέλος όσον αφορά το τέταρτο -και πιο σημαντικό κατά την μελέτη- αίτιο προτείνεται κατ΄ αρχήν, η κατασκευή ίσαλων, τμηματικά διακεκομμένων κυματοθραυστών, σε μεγάλο μήκος της παραλίας (Δρέπανο & Μακρυγιάλι), παράλληλων προς την ακτή και σε μικρή σχετικά απόσταση από αυτήν (100-130μ), δεδομένης της παρουσίας, πέραν της απόστασης αυτής, των προστατευόμενων υποθαλάσσιων λιβαδιών της Ποσειδωνίας, βρεφοκομείων θαλασσίων οργανισμών και ζωτικών πνευμόνων του θαλάσσιου οικοσυστήματος

 

4. Την τελευταία 40ετία, κατά την οποία υπήρξαμε «πολίτες του Δρεπάνου», η πλούσια βλάστηση της παράκτιας ζώνης, (αμμόφιλη, αλόφιλη, θαμνώδης, δενδρώδης, ευκάλυπτοι, αρμυρίκια κλπ.), έχει πληγεί ανεπανόρθωτα, είτε από τον καιρό, είτε από την έλλειψη στοιχειώδους περιποίησης, είτε από τον «καθαρισμό» και την εκθάμνωση για την εξασφάλιση θέσεων στάθμευσης, δίπλα ακριβώς από το κύμα και στους πολλούς χώρους ανάπτυξης ομπρελλοκαθισμάτων. Θεωρούμε λοιπόν ότι η κατάσταση αυτή έχει συμβάλλει σημαντικά στην εμφάνιση των προβλημάτων διάβρωσης της ακτής. (Τα τελευταία δέντρα έχουν φυτευτεί στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και είναι ενδεικτικό ότι σε δυο σημεία, στους χώρους «Κάμπινγκ» και «Κεντρικόν» που υπάρχει μια σχετική φροντίδα η κατάσταση ακτής – βλάστησης – δένδρων είναι σε καλύτερη κατάσταση).

 

5. Τα σημεία της παραλίας που έχουν πληγεί περισσότερα είναι αυτά που βρίσκονται στο βόρειο τμήμα του Δρεπάνου, ακριβώς δίπλα στον δρόμο, στο στενότερο τμήμα της χερσονήσου, εκεί που μεταξύ θάλασσας και οδού δεν υπάρχει χώρος -ή αυτός είναι ελάχιστος- και που έχει κατασκευαστεί από το Δήμο σαν άμεσο μέτρο η προστατευτική τοιχοποιία από λιθοδομή, που πρέπει μέσα από την χρόνια παρατήρηση να αξιολογηθεί η λειτουργία της. (Σημειώνουμε ότι ανάλογα έργα έχουν κατασκευαστεί και λειτουργούν εδώ και χρόνια στην «Αρίλλα» Πέρδικας, στο «Καλάμι» και σε άλλες παραλίες).

 

6. Το Δρέπανο είναι το σήμα κατατεθέν της πόλης μας -και μαζί με το δάσος της- πνεύμονας ζωής, που πρέπει με κάθε τρόπο να προστατευθεί, χωρίς να χάνει όμως την ταυτότητά του. Θεωρούμε λοιπόν ότι πρέπει να αποφευχθούν, όσο αυτό είναι δυνατόν, μεγάλα έργα που θα παραβιάζουν την εικόνα και την λειτουργία του και να αναζητηθούν έργα ήπιας παρέμβασης.

 

7. Η πρόσφατη εμπειρία με το Μακρυγιάλι θα πρέπει να γίνει οδηγός δράσης. Εκεί λοιπόν απετράπησαν οι επιχειρηθείσες ανθρωπογενείς επεμβάσεις «καθαρισμού» και ισοπεδώσεων για την εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων ομπρελλοκαθισμάτων και έτσι επαναδημιουργήθηκαν σε ένα βαθμό οι προστατευτικές παράλιες αμμοθίνες.

 

8. Το τελευταίο διάστημα στο χώρο της επιστημονικής κοινότητας, από Ελληνικά και ξένα Πανεπιστήμια, από πληθώρα ερευνητικών – επιστημονικών φορέων και από άλλους φορείς που λειτουργούν υποστηρικτικά και παρέχουν «εργαλεία» για υποστήριξη των υπηρεσιών και φορέων στη διαχείριση της παράκτιας ζώνης, υλοποιούνται έρευνες και κατατίθενται «λύσεις που βασίζονται στη φύση», οικοσυστημικής προσέγγισης και αντιδιαβρωτικής διαχείρισης των ακτών, με «ήπιες» τεχνικές (τεχνητή αναπλήρωση με ενίσχυση αμμοθινών και φύτευση αλοφυτικών ειδών, δημιουργία φυτοφραχτών ή φραχτών, γεωκλωστοϋφαντουργικών μεθόδων με την χρήση μεγάλων σάκων με άμμο μέσα σε ανθεκτικά γεωϋφάσματα – geotextile bags, που τοποθετούνται κάτω από το έδαφος για προστασία από τη διάβρωση χωρίς σκληρό οπλισμό, με την κατασκευή μικρών, χαμηλών αραιών διακεκομμένων τοίχων από λιθοδομή – πεζουλιών κλπ.), έναντι «σκληρών» μεθόδων (πρόβολοι και κυματοθραύστες). Βλ. ενδεικτική φωτογραφία από εφαρμογή στη Γαλλία και τεχνητό προφίλ.

Υπάρχουν μάλιστα και σχετικά προγράμματα και σχετικά έργα με την παράκτια κλιματική τρωτότητα και προσαρμογή (Πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» 2021-2027 – Horizon Europe, έργο LIFE-IP AdaptInGR για την ενίσχυση της προσαρμογής της Ελλάδας στην κλιματική αλλαγή και του Εθνικού Κόμβου για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή).

 

9. Είναι προφανές ότι οι λύσεις των κυματοθραυστών συνιστούν λιμενικά έργα πιο αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση ανάλογων φαινομένων, έργα όμως με κατασκευαστικές δυσκολίες, με υψηλές χρηματοδοτικές απαιτήσεις, με πολύ αυστηρές και πιθανόν δύσκολες ή αξεπέραστες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις, λόγω γειτνίασης με ένα σπουδαίο βιότοπο, που θα έχουν και κάποιες επιπτώσεις, στην εικόνα, στην αισθητική και στην οπτική όχληση της παραλίας (βλ. εικόνα ανατολικά της Λεμεσού Κύπρου), στην κολύμβηση και την άσκηση θαλασσίων και άλλων δραστηριοτήτων αναψυχής. Γι΄ αυτό τον λόγο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, αφού εξαντληθούν και δεν θα έχουν αποτελέσματα όλες οι άλλες δυνατότητες ή να εφαρμοστούν πιλοτικά σε μικρότερο μήκος στις περιοχές που εμφανίζονται τα εντονότερα προβλήματα.

 

10. Κατόπιν όλων αυτών θεωρούμε ότι στα πλαίσια της μελέτης να εξετασθούν ενδελεχέστερα σε πρώτη φάση «λύσεις βασισμένες στη φύση», οι οποίες θα έχουν μικρότερο κόστος, θα είναι συμβατές με το απαιτητικό περιβαλλοντικό προφίλ της περιοχής, θα το βελτιώνουν, θα συνιστούν μέτρο άμεσης αποκατάστασης των ζημιών και θα είναι, εξ όλων αυτών των λόγων, πιο εύκολο να διεκδικηθούν από τον Δήμο, να αδειοδοτηθούν περιβαλλοντικά, να χρηματοδοτηθούν και να εφαρμοστούν πιο σύντομα, προκειμένου σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά τους και να εκτιμηθεί αν θα πρέπει να πάμε και πως σε επόμενα βήματα και σε ποια μεγέθη.

Για το σκοπό αυτό, αν στο αντικείμενο της μελέτης προβλέπεται να συνταχθούν Προϋπολογισμοί, Τεύχη Δημοπράτησης και άλλες μελέτες (ΜΠΕ), θεωρούμε ότι θα ήταν καλό αυτά να συνταχθούν ξεχωριστά για τα έργα μιας 1^ης και μιας 2^ης φάσης, προκειμένου να μπορέσουν να προχωρήσουν άμεσα αυτά της 1^ης φάσης.

 

11. Βραχυπρόθεσμα όμως και στην κατεύθυνση υποβοήθησης της αναγέννησης της παράκτιας βλάστησης, πέραν των προτάσεων της μελέτης, ο Δήμος που διαθέτει Τμήμα Πρασίνου και ένα καλό Τμήμα Μελετών στην Τεχνική του Υπηρεσία, θα πρέπει να εξετάσει άμεσα το ζήτημα αυτό (κλάδεμα, φύτευση, περιποίηση δένδρων, διαμόρφωση χώρου κλπ.) καθώς και τον περιορισμό της στάθμευσης οχημάτων αριστερά της οδού, πάνω στην άμμο, κυριολεκτικά δίπλα στο κύμα και να ορίσει κύριο χώρο στάθμευσης δεξιά της οδού, που είναι επαρκής, ιδιαίτερα στο πρώτο τμήμα της παραλίας του Δρεπάνου.

 

12. Τέλος θα πρέπει να επανεξετασθεί, ο αριθμός των χώρων ανάπτυξης ομπρελλοκαθισμάτων και η έκτασή των, δεδομένου ότι πολλές θέσεις τους δεν καλύπτονται ακόμη και κατά το διάστημα του Δεκαπενταύγουστου.

Παύλος Λ. Αλεξίου

Πολιτικό Μηχανικό